Korstmossen op zonne-installaties - hoe kan korstmosverwijdering werken?

Korstmossen op zonnestelsels! Hoe dat al klinkt....

Korstmossen zijn altijd een groot probleem voor dienstverleners en eigenaren van zonne-installaties. Zelfs als deze kleine "vrienden" relatief zeldzaam zijn - hoewel we vaak horen over de gevallen waarin ze wel voorkomen - vormen ze nog steeds een groot probleem voor het uiterlijk en, op de lange termijn, voor de prestaties en de inhoud van een PV- en zonne-installatie. Tegelijkertijd is de beste manier om korstmossen te voorkomen dat ze zich überhaupt vormen! Hoe kan dit worden gedaan? Door regelmatige reiniging, vooral bij blootgestelde systemen met een overeenkomstig bomenbestand of met klimatologische omstandigheden die de groei van korstmossen bevorderen.

In de volgende tekst gaan we hier dieper op in:

1. Wat zijn korstmossen?
2. Waarom hechten korstmossen zich zo goed aan substraten?
3. Wanneer en waar groeien korstmossen op PV- en zonne-installaties?
4. Waarom is korstmos een probleem op zonne-installaties?
5. Hoe kunnen korstmossen worden verwijderd - kleine spoiler: Er is maar één oplossing en die komt van Cleantecs!
6. Waar moet ik als dienstverlener op letten bij het reinigen van een zonne-installatie met korstmossen?

1. wat zijn korstmossen?

Korstmossen zijn een unieke symbiotische levensvorm die bestaat uit een samenwerkingsverband tussen schimmels en algen of cyanobacteriën. Deze levensvorm staat in het Engels bekend als "lichen". Korstmossen kunnen overleven in extreme omstandigheden, zoals in gebieden met extreem lage temperaturen, op rotsen, bomen en zelfs op de grond - of zelfs op PV- en zonnepanelen.

In de symbiotische relatie produceren de algen of cyanobacteriën voedingsstoffen via fotosynthese, die dienen als energiebron voor zowel henzelf als de schimmel. De schimmel beschermt de algen of cyanobacteriën tegen milieu-invloeden en zorgt ervoor dat ze in verschillende habitats kunnen overleven. Korstmossen kunnen voorkomen in verschillende vormen en kleuren en zijn vaak te vinden in de natuur en worden ook vaak aangetroffen tijdens PV-reiniging of zonnereiniging. Door deze symbiotische relatie tussen schimmels en algen of cyanobacteriën zijn korstmossen pioniers in het koloniseren van vijandige omgevingen en kunnen ze groeien op plaatsen waar veel andere organismen niet zouden kunnen overleven. Een PV-systeem is zo'n plek. Het wordt er extreem heet, is extreem glad en bevat ook zeer weinig voedingsstoffen.

2 Waarom hechten korstmossen zo goed aan oppervlakken?

Korstmossen hechten zich goed aan oppervlakken omdat ze een speciale aanpassing hebben ontwikkeld om zich stevig aan verschillende substraten te hechten. Dit hechtingsvermogen is te danken aan verschillende factoren:

1. Rizijnen: Korstmossen hebben haarachtige structuren die rizijnen worden genoemd. Deze rizijnen groeien uit de onderkant van het korstmos en dringen binnen in de poriën of scheuren van het betreffende oppervlak. Hierdoor ontstaat een mechanische verankering die het korstmos steun geeft.
   Het korstmos slaagt hier vaak in, zelfs op PV-systemen. Dit is echter meestal te zien op oudere systemen waarvan het oppervlak al verouderd is door UV-licht, verwering en dergelijke.

2. Chemische hechting: De oppervlaktestructuur van de rhizines bevat chemische verbindingen die de korstmossen in staat stellen om zich aan het substraat te hechten. Deze chemische stoffen kunnen reageren met de oppervlaktemoleculen van het betreffende substraat en zo een sterke hechting creëren.

3. Productie van stoffen: Korstmossen kunnen ook stoffen produceren die de groei van korstmossen op andere oppervlakken bevorderen. Deze stoffen kunnen de oppervlakte-eigenschappen van het substraat enigszins veranderen en de hechting van het korstmos verbeteren.

Over het algemeen zorgen deze aanpassingen ervoor dat korstmossen zich stevig kunnen hechten aan verschillende oppervlakken, of het nu stenen, bomen, daken of andere oppervlakken zoals PV-systemen en zonnepanelen zijn.

3 Wanneer en waar groeien korstmossen op PV- en zonne-energiesystemen?

Sommige korstmossen groeien heel goed op zonne-installaties. Andere systeembeheerders hebben geen problemen met korstmossen en hun problematische verwijdering, zelfs niet na jaren of decennia. Hoe komt dat? Er moet een hele reeks factoren samenkomen voordat korstmossen zich kunnen ontwikkelen op zonne-energiesystemen. Als er echter voldoende van deze factoren aanwezig zijn, kan het korstmos heel goed groeien en zich stevig aan het substraat hechten.

Dit zijn

1. Vocht: Korstmossen hebben vocht nodig om te overleven. In veel regio's kan condens, regen of dauw op het oppervlak van zonnepanelen het vocht leveren dat nodig is voor de groei van korstmossen.

2. Schaduw: Zonnepanelen creëren schaduw aan de onderkant, wat kan leiden tot een verhoogde vochtigheid. Dit creëert ideale omstandigheden voor de groei van korstmossen, vooral in gebieden met een hoge luchtvochtigheid. Sommige van deze korstmossen komen vervolgens ook aan de bovenkant van de panelen terecht en ontwikkelen zich daar meestal eerst aan de onderrand, waar vaak een kleine hoeveelheid water achterblijft, vooral bij panelen met frames.

3. Microklimaat: De onderkant van de zonnepanelen kan een specifiek microklimaat bieden dat geschikt is voor korstmossen. Het kan een hogere vochtigheid hebben en minder zonnestraling, wat de groei bevordert. Bepaalde microklimatologische invloeden in de buurt van een zonne-installatie (grote schaduwbronnen, beekjes, afvoerluchtschachten, etc.) kunnen de groei van korstmossen ook bevorderen.

4. Voedingsstoffen: Stofdeeltjes en organische stoffen die zich ophopen op de zonnepanelen kunnen dienen als bron van voedingsstoffen voor korstmossen. Deze organische materialen kunnen door wind of regen op het oppervlak van de zonnepanelen terechtkomen. Vooral de teelt of verwerking van zetmeelhoudende landbouwproducten in de omgeving lijkt de groei van korstmossen te bevorderen.

Hoewel korstmossen op zonne-installaties kunnen groeien, is hun groei niet wenselijk omdat ze de lichtabsorptie van de zonnepanelen kunnen belemmeren. De aanwezigheid van korstmossen kan leiden tot een vermindering van het rendement van de zonne-installatie, omdat ze het licht blokkeren dat door de zonnecellen geabsorbeerd zou moeten worden. Zolang de korstmossen slechts gedeeltelijk op de panelen zitten, is dit effect verwaarloosbaar. Maar als korstmossen eenmaal aanwezig zijn, kunnen ze zich snel verspreiden. Daarom worden er maatregelen genomen om korstmossen van zonnepanelen te verwijderen en te voorkomen dat ze opnieuw groeien om de energie-efficiëntie van het systeem te maximaliseren.

4 Waarom is korstmos een probleem op zonnepanelen?

Korstmossen op zonnepanelen kunnen tot verschillende problemen leiden:

1. Lichtblokkade: korstmossen bedekken het oppervlak van de zonnepanelen en blokkeren het binnenkomende licht. Aangezien zonnecellen licht nodig hebben om elektrische energie op te wekken, leidt de aanwezigheid van korstmos tot een verminderde lichtabsorptie en dus minder energieproductie. Dit kan het rendement van de zonne-installatie aanzienlijk verlagen.

2. Langdurige schade: Korstmossen kunnen het oppervlak van de zonnepanelen beschadigen, vooral als ze er gedurende langere tijd op groeien. Hun wortelstokken kunnen de oppervlakteporiën binnendringen en openbreken, wat tot blijvende schade kan leiden. Dit kan de levensduur van de zonnepanelen verkorten en reparatiekosten veroorzaken. Vooral bij panelen met een zichtbaar frameprofiel kunnen korstmossen er ook voor zorgen dat het frame aan de rand iets omhoog buigt, waardoor er deuken ontstaan. Het water dat erin zit zet uit wanneer het bevriest en genereert een extreme kracht die zelfs het metaal van de frameprofielen kan verbuigen.

3. Esthetische redenen: In sommige gevallen kan korstmos op zonne-installaties ook een probleem zijn om esthetische redenen. Vooral in woonwijken of openbare voorzieningen willen mensen vaak schone en goed onderhouden zonne-installaties zien, wat de groei van korstmos belemmert.

Om deze redenen is het belangrijk om korstmossen van zonne-installaties te verwijderen en maatregelen te nemen om te voorkomen dat ze weer aangroeien, zodat het rendement en de prestaties van de zonne-installatie maximaal zijn en het reinigen en verwijderen van korstmossen binnen het "haalbare bereik" blijft.

4. Hoe verwijder ik korstmossen - kleine spoiler: Er is maar één oplossing en die komt van Cleantecs!

De reinigingsmethoden die beschikbaar zijn op zonne-installaties zijn om verschillende redenen zeer beperkt. Deze kunnen van praktische of ecologische aard zijn. In sommige gevallen worden processen zoals droogijsstralen of reinigen met heet water gedwarsboomd door economische aspecten of de veiligheidsinformatiebladen van de paneelfabrikanten.

Zelfs de steeds meer verkrijgbare reinigingsmiddelen voor het verwijderen van korstmossen, waarvan sommige zijn goedgekeurd door de paneelfabrikanten en uitstekend werken, zijn in de overgrote meerderheid van de gevallen geen oplossing voor vaklui. Waarom is dit het geval? De reden is dat het in bijna 100% van de gevallen niet mogelijk is om het verzamelen van vuil tijdens de zonnereiniging uit te voeren of te visualiseren. Zelfs biologisch afbreekbare reinigingsmiddelen - een zeer populaire misvatting - mogen niet zomaar in het dakafvoersysteem of eventueel in de grond bij openluchtsystemen worden geloosd of daar wegsijpelen.
Zelfs als dit in de praktijk steeds weer gebeurt, blijft het bij woorden: Dit is verboden en kan bestraft worden.

De kleinschalige behandeling van zonne-installaties met pads, schrapers enz. is vaak een veilige oplossing voor het verwijderen van korstmos.
Als de dienstverlener hier een duidelijk standpunt inneemt en schriftelijk laat bevestigen dat er geen aansprakelijkheid wordt aanvaard voor microkrassen en hologrammen die door dit werk kunnen worden veroorzaakt, is de service haalbaar. Dit is echter vaak niet betaalbaar! Afhankelijk van het type en de grootte van het systeem kan alleen al de benodigde hoogtetoegang of hoogwerker (zonnesystemen zijn niet toegankelijk) enorme kosten veroorzaken. Bovendien kan deze technologie slechts verwaarloosbare prestatiewaarden per werknemer en per uur bereiken. Dit leidt vaak tot enorme kosten.

5 . Hoe kan korstmos worden verwijderd - kleine spoiler: Er is maar één oplossing en die komt van Cleantecs!

Cleantecs, een fabrikant die al jaren actief is op het gebied van zonnereiniging en lamellenreiniging, biedt sinds een maand een nieuw systeem aan.
Het is een korstmosverwijderaar die op een kleine trolley over de panelen op de Cleantecs modulaire palen of op verschillende Gardiner palen kan worden geleid en met speciale nozzles het korstmos opbreekt en afsnijdt. De sproeier werkt op een gemiddelde druk van 120 bar en levert al enorme reinigingsprestaties, die we ook hebben gedocumenteerd in de video hierboven. In dit drukbereik en dankzij de vooraf bepaalde afstand tot het paneel die kan worden aangehouden met de korstmosverwijderaar, zien we geen risico op schade aan de structuur, het oppervlak en de technologie van het zonnesysteem.
De hoogontwikkelde speciale nozzles laten opnieuw zien welke unieke positie Cleantecs heeft in de markt voor reinigingstechnologie op het gebied van nozzles en hogedruk tandwielkasten. Naar onze mening is dit de enige professionele, economische en eenvoudig te gebruiken oplossing voor het veilig verwijderen van korstmos.
De enige betere manier is voorkomen dat korstmossen zich vormen....

Hetzelfde Kränzle HD apparaat dat we ook aanbevelen voor gebruik met SOLA-TECS C, SOLA-TECS W en de GTR lamellenreiniger is ideaal geschikt.

Ook hier raden we sterk het gebruik van schoon water aan voor de werking van de korstmosreiniger en zijn speciale sproeiers, hoewel de vereiste hier specifiek 600 liter schoon water per uur is. We geven je graag advies over hoe je de vereiste litercapaciteit kunt bereiken. In regio's met zacht water van minder dan 10° DH en koele temperaturen op de dag van gebruik (zodat de reinigingsvloeistof niet uitdroogt), kan indien nodig ook stadswater worden gebruikt, mits het daarna wordt gespoeld met zuiver water.

6 Waar moet ik als dienstverlener op letten bij het reinigen van een zonne-installatie met korstmos?

In principe is het belangrijk om korstmosaantasting vóór de reiniging en bij voorkeur al tijdens de offertefase te herkennen en de klant bewust te maken van het probleem.
Op deze manier kunnen vervelende en soms dure problemen voor de dienstverlener worden voorkomen, waarbij de klant na de eenvoudige (geslaagde) zonnereiniging ook de verwijdering van de korstmossen eist en hier mogelijk zelfs gelijk in heeft als u zich vooraf en in de offertefase niet goed heeft afgebakend.
Het verwijderen van korstmossen is sowieso niet altijd nodig / gewenst en is in ieder geval een tijdrovender en langzamer proces dan de eigenlijke, uitgebreide reiniging van het systeem.
Daarom raden wij u aan een kleine opmerking in de offerte op te nemen waarin staat dat de verwijdering van onzuiverheden zoals korstmossen, boomhars enz. niet kan worden gegarandeerd door de aangeboden "eenvoudige zonnereiniging" (hoewel sommige korstmossen wel gewoon verdwijnen). Dit betekent dat het mogelijk is om in de tweede stap of in een ander offerte-item vooraf eenvoudig een aanvulling te ontwerpen en te berekenen die ook de reiniging van de korstmossen in een aparte stap garandeert. Dit zou vóór de eigenlijke reiniging moeten plaatsvinden, als het organisatorisch werkt. Er kunnen ook gevallen zijn waarin reiniging met de korstmosverwijderaar volledig volstaat. In dit geval raden we sterk aan om direct en uitsluitend met schoon water te reinigen. We geven je graag advies over hoe dit kan werken met een waterbehoefte van 600 liter per uur! Als hulpmiddel hiervoor raden we de hierboven beschreven Cleanctes korstmosverwijderaar aan. Dit is een zeer goede oplossing. Houd er bij het berekenen van het werk wel rekening mee dat we hier veel langzamer moeten werken dan bij normale zonnereiniging. We gaan uit van 20-40 vierkante meter per uur, hoewel dit cijfer lager of hoger kan zijn afhankelijk van de omstandigheden ter plaatse (mate van vervuiling, bereik, hoogwerker, helling van het dak). Daarnaast kunnen er ook gevallen zijn waar de eigenlijke reiniging nog vanaf de grond gebeurt zonder hoogwerker, steiger, enz., maar waar een hoogwerker, steiger of iets dergelijks moet worden gebruikt om de korstmosverwijderaar aan te brengen.
Dit kan een grote impact hebben op de totale kosten!